Maastricht UMC+
Zorginnovatie
Een belangrijke reden waarom het EHL in het leven werd geroepen is de huidige versnippering in de zorg na hersenletsel. Het is voor patiënten vaak moeilijk om de zorg die zij nodig hebben te vinden, ook al is die er wel. Het EHL evalueert daarom samen met regionale ziekenhuizen de bestaande zorg en ontwikkelt innovatieve zorgvoorzieningen en zorgproducten. Hieronder valt bijvoorbeeld het oprichten van een poli hersenletsel waar psychosociale zorg wordt geboden voor de langetermijngevolgen van hersenletsel aan patiënt en familie. Ook wil het EHL een voorziening in elke regio rond de Limburgse ziekenhuizen waar zorgvragen van patiënten met hersenletsel worden gesignaleerd en gerichte doorverwijzing naar vervolgzorg kan plaatsvinden op basis van een duidelijke regionale sociale kaart. Dit veronderstelt ook dat de verwijsstromen voor patiënten met hersenletsel in elke regio rondom de Limburgse ziekenhuizen duidelijk zijn, zodat er zo min mogelijk mensen tussen wal en schip vallen. Met deze doelstellingen wil het EHL ervoor zorgen dat de juiste zorg bij de juiste patiënt terecht komt.
Op deze pagina vindt u (in de toekomst) uitkomsten van de evaluatie van de zorg en zorginnovatieprojecten binnen de regionale ziekenhuizen van Limburg.
Hier volgen een aantal projecten waar leden van het EHL aan hebben bijgedragen met betrekking tot zorginnovatie.
GHLIM (Gezond leven met Hersenletsel in LIMburg)
Het EHL is kennis- en samenwerkingspartner binnen GHLIM. Binnen het project GHLIM (Gezond leven met Hersenletsel in LIMburg) werken verschillende organisaties en professionals samen aan passende zorg en ondersteuning voor mensen met hersenletsel in onze regio. GHLIM is een initiatief van onder andere de Limburgse CVA-ketens, Adelante en SGL en borduurt voort op het eerdere regioproject ‘Samen Sterk voor Hersenletsel’ van het EHL, en de regioproducten ‘Keuzewijzer Hersenletsel’ en de e-learning ‘Begripvol in Gesprek’. GHLIM en de eerdere regioproducten worden medegefinancierd door ZonMw.
De organisaties en professionals in Limburg willen mensen met hersenletsel en hun naasten helpen meer grip te hebben op hun leven en zoveel mogelijk mee te kunnen doen in de maatschappij. Ze willen hen ondersteunen in de overgang van de medische behandeling naar het 'leven met de gevolgen' van het letsel.
Het project GHLIM helpt de bestaande samenwerkingen om te vormen tot netwerken die over verschillende sectoren heen werken, zoals zorg en welzijn. Deze netwerken worden op provinciaal niveau met elkaar verbonden, zodat ze beter in staat zijn om de juiste zorg en ondersteuning op het juiste moment te kunnen bieden.
Samen sterk voor hersenletsel
Er is in Nederland voldoende goede zorg en ondersteuning beschikbaar voor mensen met hersenletsel. Toch krijgen lang niet alle mensen de juiste zorg op de juiste plek. Dit ZonMw Juiste Zorg op de Juiste Plek project ‘Samen sterk voor hersenletsel’’ had tot doel om de zorg en ondersteuning voor mensen met hersenletsel en hun naasten in Limburg te verbeteren. Daartoe hebben we in de provincie en de zes ziekenhuisregio’s in kaart gebracht welke zorg er nu wordt aangeboden en waar mogelijkheden en wensen voor verbetering en uitbreiding liggen. Wij bevelen aan om de CVA-zorgketens uit te breiden naar hersenletsel-netwerken waarbij niet alleen de zorg maar nadrukkelijk ook het welzijns- en sociale domein wordt meegenomen. Het rapport bevat naast specifieke aanbevelingen voor onze eigen regio ook handvatten voor andere regio’s in Nederland zodat meer mensen met hersenletsel de juiste aandacht op de juiste plek krijgen. Het project is uitgevoerd door Caroline van Heugten van het EHL, Norma Jansen van SGL en Joke Verlinden van Adelante zorggroep. Het volledige rapport is hieronder te downloaden.
Niet rennen maar plannen (eNRMP)
In het project e-NRMP is een deel van de papieren versie van het programma Niet Rennen Maar Plannen omgezet in een blended care versie waarbij er zowel face-to-face contacten met de ergotherapeuten zijn als oefeningen die de patiënt zelf thuis via de computer kan doen. Het programma Niet Rennen Maar Plannen – online helpt patiënten om meer grip te krijgen op problemen in het dagelijks leven als gevolg van cognitieve- en vermoeidheidsklachten. De inhoud van Niet rennen maar plannen – online is gebaseerd op verschillende effectieve behandelprotocollen voor cognitieve revalidatie die succesvol in revalidatiezorg worden toegepast. In het programma komen verschillende thema’s aan bod, zoals beperkte belastbaarheid, snelheid van informatieverwerking, geheugen en uitvoerende functies. Er kan extra aandacht worden besteed aan onderwerpen die voor een patiënt van belang zijn. Dit programma is nu online beschikbaar onder producten.
Keuzewijzers hersenletsel
Veel mensen met hersenletsel en hun naasten geven aan dat het vinden van de juiste zorg en ondersteuning een zoektocht is en een kwestie van geluk om bij de juiste organisatie terecht te komen. Om deze zoektocht te ondersteunen hebben wij keuzewijzers gemaakt voor volwassenen met hersenletsel in de regio Maastricht-Heuvelland en ouders van kinderen met hersenletsel in de provincie Limburg. De keuzewijzers zijn opgesteld vanuit de vragen die mensen zelf hebben in hun zoektocht en niet vanuit het aanbod (zoals bij zorgwijzers of sociale kaarten). De digitale keuzewijzers kunt u gratis downloaden via onze website bij producten.
Richtlijn Neuropsychologische Revalidatie
Eind mei 2017 zijn de herziende, uitgebreide, en geüpdatete richtlijnen Neuropsychologische Revalidatie uitgekomen. Prof. dr. Caroline van Heugten deed de redactie van dit boek samen met dr. Dirk Bertens en prof. dr. Joke Spikman. de belangrijkste verandering ten opzichte van de ‘oude’ richtlijn uit 2007 is dat de nadruk niet alleen ligt op de cognitieve gevolgen van hersenletsel, maar ook op emotie, gedrag en het systeem van de patiënt. Er schreven 22 auteurs mee aan de hoofdstukken waaronder Ieke Winkens (senior onderzoeker bij het EHL). Daarnaast werkten 12 experts in de klinische neuropsychologie mee aan het kritisch beoordelen van de conceptteksten.
Huisartsen: denk aan hersenletsel!
Hersenletsel kan op de lange termijn tot veel problemen leiden en is een belangrijke oorzaak van blijvende invaliditeit. Toch worden aandoeningen als CVA en traumatisch hersenletsel nog steeds vaak gezien als acute incidenten waarvoor vooral in de eerste periode zorg nodig is. De meeste getroffenen keren na de acute opvang en mogelijke revalidatiebehandeling weer terug naar huis waar de huisarts vaak de enige zorgverlener is met wie de patiënt contact heeft. Bij aanhoudende klachten en problemen bij het oppakken van activiteiten en rollen zal de patiënt dan ook vaak de huisarts raadplegen. Dat geldt ook voor de naastbetrokkenen die vast kunnen lopen zonder dat de patiënt zelf mogelijk veel problemen ervaart. Uit de klinische praktijk en onderzoeksresultaten is bekend dat een aanzienlijk deel van de hersenletsel patiënten op de lange termijn niet de juiste zorg ontvangt, terwijl er in Nederland voldoende en goede zorg beschikbaar is (zie bijvoorbeeld Hersenstichting rapport Navigeren naar herstel, 2011). Een van de mogelijke redenen daarvoor is de erkenning en herkenning van de lange termijn problematiek door de huisarts. Het EHL heeft daarom samen met SGL met steun van de Hersenstichting een stroomdiagram ontwikkeld om de huisarts en POH te helpen om hersenletsel en de mogelijke gevolgen daarvan beter te (h)erkennen wanneer een patiënt met ‘vage klachten’ bij de huisarts komt. Uit onderzoek blijkt namelijk dat er vaak niet wordt gedacht aan hersenletsel als het om neurologisch licht letsel gaat of als het letsel langer geleden is ontstaan. Het stroomdiagram is te vinden onder producten.
Groepseducatie voor naasten van mensen met niet-aangeboren hersensletsel
Na een hersenletsel verandert er niet alleen veel voor de persoon met hersenletsel, maar ook voor diens naaste omgeving, zoals de partner, kinderen, andere familieleden en vrienden. Om naasten inzicht te geven in de gevolgen na niet-aangeboren hersenletsel voor de persoon met hersenletsel en voor de directe omgeving, ontwikkelde Eric van Balen (klinisch neuropsycholoog/klinisch psycholoog, VieCuri) de semigestructureerde groepseducatie voor naasten. Het gaat bij deze groepseducatie met name om gevolgen voor emoties, gedrag, cognitie, persoonlijkheid en relatie(s). De naaste krijgt kennis, suggesties en handvatten aangereikt om met die gevolgen om te gaan en een nieuw en beter leefbaar evenwicht te vinden.
Het EHL stelt het basismateriaal voor deze cursus beschikbaar voor gebruik door klinisch neuropsychologen of GZ-psychologen met ervaring in de klinische neuropsychologie. Deze is te vinden onder producten.
Aanbevelingen voor het verbeteren van de zorg voor mensen met hersenletsel
Ondersteuning voor het hervinden van een balans in het leven
Er is in Nederland een ruim zorgaanbod voor ondersteuning bij de blijvende gevolgen van hersenletsel, maar veel mensen krijgen niet de juiste zorg op het juiste moment. Het EHL onderzocht hoe de zorg verbeterd kan worden vanuit het perspectief van mensen met hersenletsel en hun partners.
In groepsinterviews deelden deelnemers hun ervaringen met het leven met (een partner met) hersenletsel en met de zorg. De onderwerpen die uit de groepsinterviews naar voren kwamen zijn samen te vatten in drie thema’s: aanpassing, begrip en passende hulp. De onderwerpen hebben betrekking op verschillende niveaus: intrapersoonlijk, de directe sociale omgeving, de zorg en de maatschappij.
Op basis van de groepsinterviews zijn aanbevelingen voor het verbeteren voor de zorg opgesteld, waarbij casemanagement een overkoepelende aanbeveling is. Daarnaast en wordt voorgesteld om het zorgmodel van acute, rehabilitatie- en chronische fase te vervangen door adaptatiefase.
Het volledige rapport en de factsheets zijn hieronder te downloaden.