Geen kleine volwassenen

Kinderen zijn geen kleine volwassenen. Dat is overduidelijk als we kijken naar hoe ze zich gedragen: vergelijk bijvoorbeeld een pauzekwartier op een schoolplein met een pauzemoment op een kantoor. Verschillen tussen kinderen en volwassenen zien we ook terug in de hersenen. Voor onderzoek in de kinderrevalidatie combineren we specifieke kennis van groei en ontwikkeling met kennis over gevolgen en behandeling van hersenletsel.

Als je aan de onderzoekers van het EHL vraagt waar zij onderzoek naar doen, krijg je antwoorden als ‘slaap en vermoeidheid’, ‘ziekte-inzicht’, of ‘sociale cognitie’. Het komt zelden voor dat iemand erbij zegt dat het in het onderzoek gaat om volwassenen. Ik doe onderzoek naar kinderen met hersenletsel, en het is vanzelfsprekend dat ik dat steeds benoem. We moeten ons er namelijk bewust van zijn dat wat we weten over hersenletsel en hersen-gedragrelaties bij volwassenen niet noodzakelijk ook geldt voor kinderen.

Verschillen in de hersenen

De hersenen van volwassenen en kinderen verschillen van elkaar. Dat zien we bijvoorbeeld aan hoe de hersenen actief worden tijdens een geheugentaak. Om te onthouden waar bepaalde symbolen te zien zijn op een scherm, gebruiken kinderen andere delen van hun hersenen dan volwassenen. Ook zien we dat kinderen tijdens zo’n taak sneller zijn afgeleid, doordat hun hersenen afleidende prikkels uit de omgeving nog minder goed kunnen onderdrukken.

Als kinderen ouder worden, gaat de activatie van de hersenen steeds meer lijken op de activatie zoals we die zien bij volwassenen. Het oplopen van hersenletsel op jonge leeftijd kan ertoe leiden dat deze ontwikkeling verstoord wordt. Hersenletsel bij kinderen heeft dus niet alleen gevolgen voor bijvoorbeeld het geheugen op een bepaald moment, maar ook voor de verdere ontwikkeling en rijping van het geheugen gedurende de rest van de kindertijd.

Andere behandeling

Ook de behandeling voor kinderen met hersenletsel is anders dan de behandeling voor volwassenen. Behandelingen voor kinderen worden zo gekozen dat ze aansluiten bij het ontwikkelingsniveau van het kind. Zo is het bijvoorbeeld niet zinvol om met een peuter te werken aan planningsvaardigheden: met of zonder hersenletsel kunnen kinderen dat pas leren op latere leeftijd. Daarnaast moeten we niet alleen problemen behandelen die ontstaan zijn na het hersenletsel, maar moeten we ook de ontwikkeling ondersteunen. Als een achtjarig kind hersenletsel oploopt, is het doel van een meerjarige revalidatiebehandeling meestal niet om opnieuw het niveau van een achtjarige te bereiken. Het kind wordt ouder, dus willen we het kind helpen om te kunnen functioneren op een niveau dat zoveel mogelijk vergelijkbaar is met dat van leeftijdsgenoten.

Kinderen zijn geen kleine volwassenen. Kinderen zijn kleine mensen. We moeten ons best doen om deze kleine mensen zo goed mogelijk te begrijpen en te ondersteunen als dat nodig is. Onderzoek doen in de kinderrevalidatie is daardoor een vak apart, bijzonder uitdagend en bovenal bijzonder mooi.

Dr. Christine Resch is senior onderzoeker bij het Expertisecentrum Hersenletsel Limburg (Maastricht University). Zij onderzoekt de gevolgen van hersenletsel bij kinderen en jongeren, en hoe we deze het beste kunnen meten en behandelen.