Jouw vermoeidheid is niet mijn vermoeidheid!

De vele factoren die vermoeidheid na hersenletsel beïnvloeden: Vermoeidheid na hersenletsel komt heel vaak voor en heeft een grote invloed op iemands kwaliteit van leven. Er zijn tal van factoren die in verband worden gebracht met vermoeidheid. In de acute fase, de eerste dagen tot weken na een hersenletsel, wordt vermoeidheid vooral beïnvloed door factoren die te maken hebben met het letsel zelf, zoals hoe ernstig het letsel is. In de latere fases worden gevoelens, psychologische en gedragsfactoren het meest geassocieerd met vermoeidheid, bijvoorbeeld slechter slapen door alles wat er is gebeurd. Hierdoor verschilt de ervaren vermoeidheid van mens tot mens.

Moe worden van fysieke en mentale activiteiten hoort bij het normale leven, want vermoeidheid is een beschermende reactie op te veel lichamelijke en/of mentale inspanning. Vermoeidheid na hersenletsel is een ‘dubbele belemmering’: mensen worden sneller vermoeid dan voorheen én het kost meer tijd om te herstellen van deze vermoeidheid. Vermoeidheid is ‘abnormaal’ als de moeheid de dagelijkse bezigheden in de weg zit en daarvoor zoeken mensen vaak hulp. Bijvoorbeeld als iemand gewone dingen zoals het huishouden niet meer op hetzelfde tempo als voorheen of zelfs helemaal niet meer kan doen. 

We behandelen vermoeidheidsklachten op verschillende manieren, sommige mensen hervinden relatief snel een nieuwe balans met als gevolg een vermindering van de klachten; andere mensen blijven vermoeidheidsklachten maanden of jaren na een hersenletsel ervaren. Het is van belang om te begrijpen waarom dat zo is.

Uit wetenschappelijk onderzoek blijkt dat sommige mensen een kwetsbaarheid hebben om sneller vermoeidheidsklachten te ontwikkelen. Dit staat dus los van het hersenletsel. Het hersenletsel zelf en de gevolgen hiervan op de hersenen dragen in eerste instantie bij aan het ontstaan van de vermoeidheid. Op de lange termijn komen ook andere factoren meer op de voorgrond te staan. Daarbij kun je denken aan slecht slapen, pijn, lichamelijke klachten, maar ook emotionele en psychische klachten zoals somberheid of angst, en gedrag zoals te veel over de eigen grenzen gaan of juist het vermijden van activiteiten. Dergelijke factoren bepalen hoe iemand zich voelt. Ons gedrag wordt beïnvloed door karakter/ persoonlijkheid van mensen. Het blijkt dat mensen zonder hersenletsel die gevoeliger zijn voor stress en meer last hiervan ervaren, sneller vermoeidheidsklachten ontwikkelen, die ook langer aanhouden. Verder komt uit wetenschappelijk onderzoek naar voren dat meer extraverte en optimistische mensen minder snel vermoeidheidsklachten ervaren en ook duurt hun vermoeidheid minder lang dan bij anderen. We zijn benieuwd of karakter/persoonlijkheid van mensen met hersenletsel ook een rol spelen bij vermoeidheidsklachten. Momenteel ben ik dit aan het onderzoeken.

Al met al zien we dat er heel veel factoren meespelen bij vermoeidheid na hersenletsel. Daarom is een gepersonaliseerde aanpak, behandeling, begeleiding zeer noodzakelijk om grip te kunnen krijgen op deze klachten.

Meer weten? Op onze website kun je meer te weten komen over het onderzoek dan Ela doet.

Ela Lazaron-Savu is klinisch neuropsycholoog in het Catharina ziekenhuis Eindhoven en tevens onderzoeker bij Maastricht University en het Expertisecentrum Hersenletsel Limburg.