Een integrale visie op COVID-19

Sinds het begin van de COVID-19-pandemie hebben onderzoekers geprobeerd te achterhalen wat de gevolgen zijn van deze nieuwe ziekte. Verdeeld over verschillende specialismen is onderzoek hiernaar in drie grotere stromen te verdelen: lichamelijk functioneren, cognitief functioneren (denkfuncties), en mentaal welzijn. Onderzoek naar lichamelijk functioneren kijkt naar de functies van verschillende organen, zoals de longen en het hart, maar ook de hersenen. Bij cognitie gaat het om onderzoek naar functies van het brein, zoals geheugen, aandacht en planning. Onderzoek naar mentaal welzijn focust op de kwaliteit van leven, dus hoe tevreden en gelukkig mensen zijn. Neurowetenschappers hebben veranderingen in de structuur van de hersenen gevonden, gedragswetenschappers melden beperkingen in cognitieve functies en psychologen hebben het over angststoornissen en depressie. Maar wat betekent dit voor patiënten, naasten en zorgverleners?

De mens is een complex wezen

Hoewel deze onderzoeken ons waardevolle inzichten bieden, lijkt er iets te missen: de link tussen al deze bevindingen. Want de mens is een complex wezen en bestaat niet uit onafhankelijke onderdelen. Zo wordt ons welzijn beïnvloed door onze lichamelijke gezondheid (biologisch), maar ook door onze persoonlijkheid (psychologisch) en door sociale invloeden (omgeving). Deze drie aspecten hebben invloed op elkaar. Zo kan iemand met veel ondersteuning van vrienden en familie een ernstige ziekte beter doorstaan dan iemand die het alleen moet doormaken, en ervaart iemand met een positieve houding vaak minder klachten dan iemand die zich veel zorgen maakt over de ziekte. Bovendien weten we dat niet elke verandering in de hersenen per se tot veranderingen in gedrag leidt, en dat de aanwezigheid van klachten niet noodzakelijk komt door een verandering in de hersenen.

Een integrale visie

Wat er ontbreekt in COVID-19-onderzoek is een totaalbeeld: een beeld dat de mens als geheel beschouwt. In andere vakgebieden, zoals bijvoorbeeld chronische pijn, schizofrenie, en zelfs rookverslaving, wordt dit allang gedaan en worden met een biopsychosociaal model de biologische, psychologische en sociale aspecten in combinatie onderzocht. Hoewel COVID-19 de afgelopen jaren een grote invloed op ons leven heeft gehad, is het nog steeds een relatief nieuwe ziekte en valt er nog veel te leren. Als we de complexiteit die ons als mens kenmerkt erkennen, kunnen we de gevolgen van COVID-19 beter begrijpen. Door onderzoek te doen naar de gevolgen van COVID-19 op de hersenen, de cognitie en het mentale welzijn, hoop ik een integraal beeld te kunnen creëren. Zo kunnen we zorg beter aan de behoeften aanpassen.

Simona Klinkhammer is promovendus bij het Expertisecentrum Hersenletsel Limburg (Maastricht University). Zij doet onderzoek naar de gevolgen van COVID-19 voor de hersenen, cognitie en mentale gezondheid.