Hersenletsel over het hoofd gezien

Wat komt er bij u op als u denkt aan een hartstilstand? Misschien ‘hart’, ‘reanimatie’, ‘pacemaker’, ‘ziekenhuis’, of ‘cardioloog’. Met soortgelijke woorden zullen de meeste mensen komen, ook dokters. Een belangrijk woord dat steevast in dit rijtje mist is ‘hersenletsel’.

Iemand met een hartstilstand wordt het ziekenhuis binnen gebracht. Het is alle hens aan dek bij het team van hartspecialisten om het hart weer aan de praat te krijgen. Gelukt! In de dagen, weken, en maanden daarop wordt het hart nauwkeurig in de gaten gehouden. Een goede zaak, maar er is een valkuil. Door de sterke focus op het hart, wordt hersenletsel na een hartstilstand vaak over het hoofd gezien. De bloedtoevoer naar het brein ligt even stil tijdens een hartstilstand. De hersenen zitten daardoor een tijdje zonder zuurstof, wat kan leiden tot hersenletsel.  

Neem bijvoorbeeld Joost, een 54-jarige man die tijdens het tennissen een hartstilstand kreeg. Door het adequaat handelen van zijn tennismaatje heeft hij het gelukkig overleefd. Dat is inmiddels een aantal maanden geleden. Hij is alweer een hele tijd thuis en eens in de zoveel tijd is er een controle in het ziekenhuis voor zijn pacemaker.

Hoewel hij volgens de dokter goed herstelt, heeft hij moeite om zijn leven weer op te pakken. Hij is snel vermoeid, vergeet veel, en kan zich niet meer concentreren op een boek of een tv-programma. Erg vervelend. Maar Joost denkt: “Ach, voor hetzelfde geld was ik er helemaal niet meer geweest. Ik mag niet klagen”. Dit doet hij dan ook niet.

Hij klaagt niet, maar anderhalf jaar later verliest Joost zijn werk, omdat hij het niet meer aankon. Hij zit veel thuis. De relatie met zijn vrouw loopt niet lekker meer. Ze hebben vaak ruzie omdat hij volgens haar veranderd zou zijn. Ze vindt hem ongeïnteresseerd, omdat hij vaak vergeet wat ze hem vertelt. Hoewel hij zichzelf hier niet in herkent besluit hij na de zoveelste ruzie, ruim twee jaar na de hartstilstand, aan de bel te trekken.

Bij de afdeling neuropsychologie van het ziekenhuis wordt geconstateerd dat Joost al die tijd heeft rondgelopen met de gevolgen van hersenletsel. Met de juiste begeleiding leert hij hiermee om te gaan. Hij begrijpt eindelijk wat er met hem aan de hand is. Zijn vrouw is ook een aantal keren mee geweest naar de neuropsycholoog. Zij heeft nu ook meer begrip voor het gedrag van Joost en raakt daarom minder snel gekwetst wanneer hij weer eens wat vergeet. “Heel fijn dat het nu beter met me gaat, maar had ik dit maar eerder geweten”, denkt hij bij zichzelf, “Dat had een hoop ellende bespaard”.

Als sneller de link gelegd wordt tussen een hartstilstand en hersenletsel, kunnen patiënten eerder de juiste zorg krijgen. Door onderzoek te doen naar (de behandeling van) de gevolgen van hersenletsel na een hartstilstand hoop ik de kennis en bekendheid hiervan te vergroten. Dit zou een hoop leed en onbegrip kunnen voorkomen. Dus de volgende keer dat u aan een hartstilstand denkt, schiet u hopelijk ook het woord ‘hersenletsel’ te binnen.

Pauline van Gils is promovendus bij het Expertisecentrum Hersenletsel Limburg (Maastricht University) en de Universiteit Twente. Zij doet onderzoek naar het behandelen van cognitieve problemen na een hartstilstand.