Maastricht UMC+
De kranten en sociale media staan vol met artikelen over tragische fietsongevallen. Ook in 2023. In de ronde van Zwitserland overleed een jonge renner in een afdaling. Met een snelheid van meer dan 100 kilometer per uur is een fietser kansloos als het misgaat. De instantie SafeRoadCycling (SafeR) gaat nu serieus naar de veiligheid van wielerparkoersen kijken. De Belgische Minister de Croo en acteur Tom Waes vertellen in de media dat zij hun fietsongeluk overleefd hebben door het dragen van een goede fietshelm. Een zekerheid die zij eenieder gunnen en waar de wielrenners nu al sinds 2003 gelukkig toe verplicht worden. Deze simpele en effectieve bescherming van onze hersenen gunnen wij als artsen iedereen. De denktank Artsen voor Veilig Fietsen heeft de fietshelm tot speerpunt gemaakt om het aantal ernstige en dodelijke letsels bij fietsers snel te laten dalen. De artsen zijn daarbij niet voor verplichting maar voor promotie van de fietshelm.
Fietshelmcampagnes zijn in andere landen met succes uitgevoerd maar in Nederland komt het nog niet grootschalig van de grond, ook al verkleint de fietshelm het risico op hersenletsel in Nederland met 33%. Ook dit jaar werd de noodzaak voor letselbeperkende maatregelen (lees: de fietshelm) duidelijk door de dramatische cijfers van het aantal fietsdoden (291 in 2022) en fietsers met hersenletsel (15.000 in 2022) in ons land. In Denemarken (met een derde van het aantal inwoners van Nederland maar vergelijkbaar fietsgebruik) is het resultaat van 20 jaar intensieve promotie van de fietshelm vrij duidelijk: 22 fietsdoden in 2021! Hier kwam geen wet tot verplichting aan te pas, maar duidelijke overheidscampagnes waarbij momenteel 50% van de volwassenen en 90% van de kinderen vrijwillig een helm dragen. Tegelijkertijd werd er hierbij geen daling van het aantal fietsers gezien. Dit is een veelgenoemde (maar waarschijnlijk onterechte) angst bij helmpromotiecampagnes.
De Dag van de Fietshelm 2023, in Nederland georganiseerd door 8 organisaties, waaronder de Artsen voor Veilig Fietsen, werd afgetrapt met een mooie actie van professioneel wielerteam Jumbo-Visma en Lazer. Het voltallige team reed tijdens Parijs-Roubaix met speciale hersenhelmen (zie foto). Hierbij werd het publiek opgeroepen om altijd en overal een fietshelm te dragen, ook in het woon-werk verkeer. De campagne had de slogan: ‘Use Your Head’ (gebruik je verstand) en dit is precies waar we op de Dag van de Fietshelm 2023 voor pleiten. En natuurlijk eigenlijk altijd, het hele jaar door…. Fietsers, beleidsmedewerkers, (demissionair) minister Harbers van het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, bonden, stichtingen, fietsenmakers, en artsen roepen gezamenlijk op om dat ‘gezonde verstand’ te beschermen tijdens het fietsen. De fietshelm is momenteel de meest effectieve maatregel om het aantal fietsdoden en ernstige slachtoffers snel te laten dalen. Een langdurige en intensieve overheidscampagne ligt op de tekentafel. En natuurlijk moet dit synchroon lopen met infrastructurele verbeteringen van de fietsomgeving.
Marcel Aries is neuroloog-intensivist in het MUMC+. Hij is de oprichter van het HersenStrijd fonds van het Universiteitsfonds Limburg en mede-initiatiefnemer van Artsen voor Veilig Fietsen. Hij fietst altijd met een fietshelm.